bilig-12/Kış 2000

KARAKEÇİLİ AŞİRETİN'NDE ESKİ TÜRK İNANÇLARININ İZLERİ

Dr. Gülin ÖĞÜT EKER
Hacettepe Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi

ÖZET 

Evlenme olayının hemen her safhasında karşımıza çıkan, Türk toplumunun ortak kabulleri olan ritüeller, bu paylaşmanın en çarpıcı örnekleridir. Hâyâtın en önemli geçiş dönemlerinden olan evlenme, insanın, kendine ve çevresindekilere duyduğu saygıyı, sevgiyi paylaşmanın güzel, renkli ve zengin örneklerini taşıyan alanıdır. Yapılış amaçlarına göre çeşitli gruplara ayırdığımız bu ritüellerin birçoğu, eski Türk inanç sistemindeki unsurlarla ilgilidir. Karakeçili Aşiretinde, evlenme törenlerinde uygulanan saçı saçma, kocasına veya onun soyuna mensup erkeklere adları ile hitap etmeme, belirli bir süre kayın vâlide ve kayın pederle konuşmama gibi, aslı, ruhlara saygı, korku, çekinme şeklinde Eski Türk inancına dayanan pek çok âdet, Türklerin İslâmiyet'i benimsemelerinden sonra, yeni inanç sistemlerine ve hayat tarzlarına göre farklı fonksiyon ve amaçlar üstlenerek bugün de hâlâ varlığını sürdürmektedir. İnanç sistemleri ve bunlara bağlı olan uygulamaların insan hayâtı üzerindeki tartışılmaz etkisi, bütün dünyâ milletleri için söz konusudur. Târih boyunca, farklı din ve kültürle etkileşim içinde bulunan Türkler de, bu târihî süreç içinde, eski inanç sistemlerini İslâmî düşünce tarzıyla birleştirerek yeni bir sentez ortaya çıkarmışlardır. Bugün, Karakeçili Aşiretinde de, günlük hayatın çeşitli safhalarında kullanılan bu ritüeller, Türklerin eski inanç sistemlerinden kaynaklanmakla berâber, Türk insanının İslâmî düşünceyle ona yüklediği yeni anlamları ifâde etmektedir.