PAMİR KIRGIZ TÜRKLERİ AĞZINDA ASLî UZUN ÜNLÜLER |
Yard. Doç. Dr. Çetin PEKACAR |
ÖZET Türkçenin Ana Türkçe devresinde mevcut olup günümüzde en çok Türkmen Türkçesinde ve daha az olmak üzere Saha Türkçesi ve Halaç Türkçesi gibi lehçelerde sistemli olarak korunan, geriye kalan lehçelerde hemen hemen tamamen kaybolan aslî uzun ünlüler, 19. yüzyıldan beri çeşitli araştırmalara ve tartışmalara konu olmuş, nihayet 1975 yılında Talât Tekin’in Ana Türkçede Aslî Uzun Ünlüler adlı eseriyle de kitaplaşmıştır. Türk dili araştırmalarında çok önemli bir yeri olan, ancak yazılı belgeleri olmadığı için çoğu zaman dilcilerin dikkatlerinden uzak kalan ağızlar incelendikçe aslî uzun ünlüler konusunda da yeni veriler elde edilmektedir. Bu makalede Afganistan’ın Pamir bölgesinde yaşayan ve şimdi Türkiye’ye göç etmiş bulunan Kırgız Türklerinin Ağzındaki aslî uzun ünlülü kelimeler; Türkmen Türkçesi, Saha Türkçesi, Halaç Türkçesi ve Kırgız Edebî Dilindeki verilerle karşılaştırmalı olarak incelenmektedir. Bu inceleme sonucunda Pamir Kırgız Türkleri Ağzında aslî uzun ünlülerini koruyan kelimelerin bulunduğu kesinlik kazanmış; aynı zamanda bu kelimeler, anılan lehçelerde aslî uzun ünlülerin bulunduğu yolundaki iddialara yeni bir katkı sağlamıştır. |
Anahtar Kelimeler : Aslî Uzun Ünlü, Pamir Kırgız Türkleri Ağzı, Kırgız Türkçesi, Türkmen Türkçesi, Saha Türkçesi, Halaç Türkçesi, Ağız, Lehçe |