TÜRKİ-İ BASİTİ YENİDEN TARTIŞMAK |
Ziya AVŞAR |
ÖZET Türkî-i
Basît, 16. yüzyılın ilk yarısında Tatavlalı Mahremî ve Edirneli Nazmî tarafından
temsil edilen bir edebiyat akımı olarak kabul edilmiştir. Bu görüşü ilk kez Fuat
Köprülü ortaya atmıştır. Onun yolundan gidenler, Türkî-i Basît’i ;
Türkçecilik, Milliyetperverlik ve divan şiirinde Arapça ve Farsça kelime kullanımına
karşı bir başkaldırı olarak değerlendirmişler, böylelikle hem olayın kapsamını
zorlamışlar, hem de tarihî bakımdan doğrulanmayan şeyleri varsayarak yanılgıya düşmüşlerdir.
Yaygın görüşün aksine Türkî-i Basît edebiyat akımı olmanın hiçbir şartını içermemektedir.
Tarihi bilgilerimize göre böyle bir anlayış etrafında herhangi bir toplaşma
olmamış, adı geçen iki şairin bile yanyana geldiğine dair en küçük bir kayda
rastlanmamıştır. Türkî-i Basît, edebî akım olmanın temel şartlarından olan
takipçilerden de yoksundur. Bu durumda Türkî-i Basît’le yazma çabaları münferit
girişimler olarak değerlendirilmek durumundadır. |
Anahtar Kelimeler : Türkî-i basît, Akım, Mahallîleşme, Edirneli Nazmî, Tatavlalı Mahremî |