|
LOZAN
SONRASI IRAK TÜRKLERİNİN DURUMU VE |
|
|
|
ÖZET Uzun yıllar Türk hakimiyetinde bulunan Ortadoğu bölgesi, I. Dünya Savaşı sonrası batılı emperyalist ülkeler tarafından paylaşılmıştır. Bu paylaşımda Irak bölgesi İngiliz, nüfuz alanına girmiştir. Böylece bu bölgede asırlar boyu yaşayan önemli bir Türk kitlesi de Türkiye’den koparılan topraklarla birlikte ayrılmış oluyordu. İngilizler tarafından işgal edilen Irak’ın Musul bölgesinde yoğun bir Türk nüfus yaşamakta ve burası da “Misak-ı Milli” sınırları dahilinde kurtarılacak kutsal vatan toprakları arasındaydı. Ancak bu bölgenin zengin petrol rezervlerine sahip olduğunu bilen ve uzun süredir bu bölgeye hakim olmayı arzulayan İngilizler, hiçbir zaman buna müsade etmeyecekti. Lozan görüşmelerinde dondurulan Musul sorunu, Milletler Cemiyeti, Lahey Adalet Divanı ve ikili Türk-İngiliz görüşmelerinde de çözümlenemedi. Daha sonra İngiliz desteği ile başlayan Şeyh Said isyanı ve büyük Avrupa devletlerinin baskısı üzerine Türkiye, Musul üzerindeki haklarından vazgeçti. Müteakip zaman içinde Irak, İngiliz güdümlü yapay bir devlete dönüştürüldü ve ülkede ihtilaller, diktatörler ve kaos hiç eksik olmadı. Bu ülkede yaşayan Türkler, genelde Türkiye-Irak arası ilişkilere parelel bazı kültürel haklardan yararlanmışlardır. Ancak özellikle 1974 sonrası bölge Türkleri üzerindeki baskılar artmıştır.İran-Irak Savaşı esnasında ateş hattına sürülen soydaşlarımız, Körfez Savaşı sonrası ise, bölgede oluşan otorite boşluğu ve sahipsizlik ortamında, çok sıkıntılı günler geçirmişlerdir. Irak Türklerinin en önemli sıkıntıları, bu ülkede demokratik bir rejimin olmaması ve ülke yönetiminin diktatörler elinde bulunmasından kaynaklanmaktadır. Bu makale kapsamında Lozan’dan günümüze Irak Türklerinin (veya Türkmenlerinin) genel durumu ve problemleri ele alınmakta ve Türkiye’nin bölgeye yönelik politikaları incelenmektedir. |
Anahtar Kelimeler : Irak Türkleri, Türkmenler, Kuzey Irak, Türkiye’nin Irak Türkleri Politikası |