bilig-20/ Kış 2002

NAMIK KEMAL'İN ŞİİRLERİNDE FONETİK UNSURLAR VE KİŞİ ZAMİRLERİNİN KULLANILIŞI

Osman GÜNDÜZ
Atatürk Üniversitesi Kâzım Karabekir Eğitim Fakültesi

ÖZET 

Vatan, millet ve hürriyet temalarının şiirde kullanılması millet olma bilincinin uyanmasıyla başlar. Kendini bir milletin ferdi sayan ve onun değerlerine sahip çıkan her şair, hiç olmazsa birkaç şiirinde bu temaları işlemiştir. Ancak bunlar arasından pek azı, ortak bir ses hâlinde uzun süre hafızalarda kalma şansına sahip olmuştur. Bizde benzer temaların şiire girişi Tanzimatçılarla başlar. Daha önce halk âşıklarının ve asker şairlerin cihat ruhu çevresinde dile getirdikleri bu temalar, bilinçli olarak ilk defa Namık Kemal tarafından ele alınmış ve işlenmiştir. Bu tavrın gerisinde köklü bir aileye mensup olmaktan kaynaklanan tarih bilinci ve bir güven duygusu vardır. Namık Kemal'in şiirlerinde kullandığı kişi zamirlerine gelince, Ben/biz gibi birinci kişi zamirleri, toplumda sorumluluk üstlenmesi gereken aydınları sembolize etmektedir. Ben/biz'in geniş kitleleri uyarmak, bilgilendirmek gibi önemli görevleri vardır. Bunların uyardığı kişiler, sen/siz zamirleri ile sembolize edilen geniş halk kitlesidir. Halkın ortak zaafı, içinde bulunulan tehlikeyi zamanında fark etmemek ve tehlikeye karşı organize olamamaktır. Bu yüzden sen/siz'in kişi hakları, onlar (müstebit yöneticiler, zalim kişiler) tarafından sürekli ellerinden alınmakta ve sonuçta özgürlükleri kısıtlanmaktadır. Bu durumda ben konumundaki toplumun aydın kişileri, zalim yöneticilere uşaklık eden dalkavuk ve korkakları (sen/siz) uyarmalıdır. İşte Namık Kemal, şiirlerinin büyük bir bölümünde kendi kimliğini aşarak bir "üst-ben" kimliği ile okurun karşısına çıkar ve sözünü ettiğimiz bu görevi üstlenir.