bilig-20/ Kış 2002

KAZAK HALK EDEBİYATINDA YALANLAMALAR (ÖTİRİK ÖLEÑDER)

Asem KUANIŞBAYEVA
Gazi Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi

ÖZET 

Ötirik Öleñder (yalanlamalar), diğer milletlerin halk edebiyatına göre Kazak halk edebiyatında ayrı yer tutmaktadır. Bu şiirlerde ötirik (yalan) söylense de, esas olarak şiirde geçen kelimelerin anlamları altında gerçek gizlidir. Çoğunlukla halkı etkilemek için şiirde yaşam tarzı, insan hareketleri, çevre tasviri kullanılarak sunulur. Ötirik Öleñder, şaka, güldürü şeklinde eskiliğin halka uygun olmayan taraflarını gösteren edebî tür olarak nitelenmektedir. Örneğin halk, dünürlük, görücü usulü gibi gelenek görenekleri sevmediği için alay ederek güldürü şeklinde söylerdi. Bazen ötirik öleñder'de zeki ve zeki olmayan insanların karakteri açıkça gösterilmektedir