bilig-23/ Güz 2003

İDİL-URAL VE BATI KAZAKİSTAN'DAKİ
MİLLİ HAREKETLERİN ÖZELLİKLERİ (19 YY.'IN SONU - 20. YY'IN BAŞI)

Doç. Dr. Sultangaliyeva G.S.
Aktöbe Jubanov Devlet Üniversitesi
Tarih Fakültesinin Dekanı

ÖZET 

      Bu çalışmada İdil-Ural bölgesi ile Kazakistan Türk halklarının arasında 19. yy'ın sonu-20. yy'ın başlarında cereyan eden kültürel etkileşim konusu ele alınmıştır.
Hareketi bu yönde gelişmesini teşvik eden faktörler şöyle sıralanabilir, bunlar; Türk halklarının aydınlanma, eğitim, ana dilde kültürü geliştirme ve Rusya'daki Müslüman Türk ile Hıristiyan Slavlar arasında eşitliğin sağlanması düşüncesinin geliştirilmesidir.
Böylelikle, Cedit hareketinin eğitimde eşit imkanlara sahip olma düşüncesi Müslüman halkların hayatında önem kazanmaya başlamıştır.
Eğitimin "Batılılaştırılması" hareketinin önderliğini Orenburg, Orsk, Troitsk, Kazan ve Ufa'da yoğunlaşan güçlü Tatar burjuvaları yapmıştır. Özellikle bu süreçte söz konusu halklar arasındaki kültürel yakınlaşma önemlidir.