bilig-23/ Güz 2003

BOSNA KRALLIK SOYU KOTROMANİCLERİN ASLI
HAKKINDAKİ TARTIŞMALAR

Osman KARATAY
Tarihçi-Yazar

ÖZET 

      Bosna, 6. yy sonunda Avar ve Slavlarca Bizans'tan alınmış, kısa sürede kalabalık Slav kitlelerince iskan edilmiştir. Avarlar bu ülkeyi kendi atadıkları, çoğunlukla Avar veya Bulgar asıllı kimselerle yönetmişlerdir. 8. yy sonunda Avar devleti çökmüş, toprakları Bulgar ve Frank devletleri ile kısmen Bizans arasında paylaşılmıştır. Bosna ise arada kalmış, yabancı güçler burada kalıcı bir hâkimiyet kuramamışlardır. Avar döneminden kalma 'ban' ve 'jupan' adını taşıyan derebeyleri, o zamanlar şimdiki Orta Bosna'daki küçük bir banlık olan Bosna'nın etrafında bir araya gelmişler ve federal bir görünüm taşıyan Ortaçağ Bosna devletini kurmuşlardır. 12. yy'ın ortalarına kadar kaynaklar Bosna hakkında çok belirsiz ve muğlak bilgiler verirler. Öyle ki, bu dönemde Bosna'nın devlet oluşu bile tartışılmaktadır. Böyle bir ortamda, devleti yöneten Kotromanic sülalesinin aslını tespit etmek çok zordur. Kaynaklar bize, komşu Sırp, Hırvat ve Karadağ devletlerinin aksine, Bosna'da sürekli ve kökü eskilere dayanan bir hanedan olduğunu gösteriyor. Bu hanedanın Avarlar tarafından atanan banlara dayandığında tarihçiler hemfikirdir. Ancak Kotroman kelimesinin açıklanamaması, bu ailenin kökleri hakkında tartışmalara, özellikle Alman kökeni iddiasının çıkmasına sebep olmuştur. Bu kelime büyük ihtimalle Bulgar Türklerinin kişi ismi olarak çok kullandığı, aynı zamanda bir Bulgar kabilesinin de ismi olan Kotur'a dayanmaktadır. Bosna'yı Avarlar adına ilk işgal edenler Koturoğurlar idi ve 15. yy'ın ikinci yarısında bile Bosna'da onların kalıntılarından bahsediliyordu. Bu isim pek çok yer adında da korunmuştur. Hanedanın ismindeki -man eki ise Alman iddiasını değil, Bosna krallarının Türk asıllı olduğu ihtimalini güçlendirmektedir.