bilig-25/ Bahar 2003

ZITLIK KAVRAMI VE DİVAN ŞİİRİNDE
ZERRE-GÜNEŞ SEMBOLİZMİ

Yrd. Doç. Dr. Ali YILDIRIM

ÖZET 

      Yoğun bir zihin faaliyetinin ürünü olan şiir, duygu ve düşüncelerin birer tecrübe alanıdır. Bu duygu ve düşünceler, şairin dimağında yeni yeni anlamlar kazanır ve değişik bileşkeler oluştururlar. Dış ve iç dünyaya ait karmaşık yapıyı anladığımız ve çözebildiğimiz ölçüde metinlere yaklaşımımız da farklı olacaktır.
      Divan şiirinin dayandığı temel kaynaklardan birisi de, aynı zamanda, varlığı (varoluşu) veya yokluğu değişik boyutlarıyla irdeleyen tasavvuftur. Vahdet-i vücut anlayışı bağlamında değerlendirilen "vahdet-kesret" karşıtlığı, varlık âleminde de bir takım paralel kurgularla örneklendirilmiştir. Divan şiirinde sık sık rastladığımız zerre-güneş karşıtlığı (veya aynîliği) da işte böyle bir yapı arz etmektedir.