|
Beyin Hasari Geçiren Türk Hastalarin Dil Bozukluklarinin Dilbilim Açisindan Incelenmesi |
Doç. Dr. Gülmira SADIYEVA Özet: Beyinde meydana gelen hasar, sol hemisferde bulunan konusma merkezini etkilemisse, hastada afazi olarak adlandirilan dil bozukluklari olusur. Afazide meydana gelen dil bozukluklarinin arastirilmasi nörolinguistik bilim dalinin esas arastirma alanidir. Bu bozukluklari Türk hastalarin konusmalarinda gözlemlemek, onlari kaydederek dilbilim açisindan incelemek arastirmamizin ana amacidir. Arastirmamiz, Bakü Respublika Klinik Hastanesi'nin Nöroloji Bölümü'nde ve Hacettepe Üniversitesi Tip Fakültesi Odyoloji ve Konusma Bozukluklari Ünitesi'nde tedavi gören ana dili Azerbaycan Türkçesi olan 16 ve ana dili Türkiye Türkçesi olan 8 hastanin konusmasi üzerinde yapilmistir. Yapilan arastirmanin sonucunda beyin hasari geçirmis Türk hastalarin konusmalarinda gözlemledigimiz bozukluklar sesbilgisi, kelime bilgisi, dilbilgisi seviyelerinde incelenerek sistemlestirilmistir. Sesbilgisi seviyesinde olusan ses bozukluklarinin (bir grup bilim adaminin görüslerinden farkli olarak) belirli kurallara tabi olduklari ve bunlarin sesbilgisi bakimindan incelenmesinin ve sistemlestirilmesinin mümkün oldugu arastirmamizla kanitlanmistir. Arastirmada incelenen ses bozukluklari 8 belirtiye göre siniflandirilmistir. Kelime bilgisi seviyesinde yapilan incelenme sonucu, bu düzeyde olusan dil bozukluklarinin afazinin sensör tiplerinin esas belirtisi oldugu görülmüstür. Arastirmada sözün anlam ve ifadesinin afazinin farkli tiplerinde nasil ortaya çiktigi izlenmistir. Dilbilgisi seviyesinde olusan bozukluklarin, afazinin tipine bagli olarak degistigi görülmüstür. Hastalarin konusmalarinda fiillerin sayisinin azalmasi veya hiç kullanilmamasi, yardimci ögelerin (baglaçlarin, ilgeçlerin) sayisinin azalmasi veya olmamasi, isimlerin sayisinin çogalmasi veya azalmasi (afazinin tipine bagli olarak), otomatiklesmis sözcüklerin, ek yapilarin sik kullanilmasi vs. özellikler belirtilmis ve sistemlestirilmistir. Arastirmanin sonunda hastalarla uyguladigimiz bazi terapi yöntemleri önerilmistir. Yapilan bu dilbilim analizi, afazili hastalarin konusmalarini normal hale getirebilmek için gelistirilecek metotta kullanilabilir. Öyle ki, arastirma sürecinde gözlemledigimiz ve konusmalarina terapi yöntemlerini uyguladigimiz hastalarda zaman içinde olumlu gelismeler gözlenmistir.
Anahtar kelimeler: Dilbilim, dil-beyin, afazi, nörolinguistik
|
