Dr. Fatma ŞAHAN GÜNEY
Özet: Diğer Türk dillerinde olduğu gibi, -(I)l- edilgenlik eki Kazak Türkçesinde de iki farklı işleve sahiptir. Bunlardan birincisi eylemi edilgen yapmak diğeri ise geçişli eylemlere geçişsizlik özelliği katmaktır. Kazak Türkçesinde ender olarak bazı eylemlerin -(I)l- ve -(I)n- olmak üzere birden fazla edilgenlik eki taşımasının yanında Eski Türkçe ve Orta Türkçede -lXn birleşik morfeminin, eylemlerin edilgen ve geçişsiz şekillerini elde etmede kullanılmış olması, bir zamanlar edilgenlik ve geçişsizlik için -(I)l- ve -(I)n- (ki bu iki ekin Eski ve Orta Türkçede bulunan -lXn birleşik morfemiyle temsil edilmiş olduğu ileri sürülebilir) olarak iki ayrı ekin bulunduğuna işaret etmektedir. Ancak Türkçenin daha sonraki dönemlerinde, Kazak Türkçesinde gördüğümüz gibi bu iki işlev (yani edilgenlik ve geçişsizlik işlevleri) birleşerek tek bir ek, yani -(I)l- eki tarafından yerine getirilmeye başlanmış olmalıdır.
Anahtar Sözcükler: Kazak Türkçesi, edilgenlik, geçişsizlik, Eski Türkçe, Orta Türkçe
 
|